OCD/dwangklachten

Wat is een Obsessief-compulsieve stoornis (OCD)?

Heb je steeds terugkerende gedachten die je niet wíl hebben, maar die toch blijven opkomen? Dit noemen we dwanggedachten. Vaak probeer je de spanning te verminderen met bepaalde handelingen, zoals controleren, tellen of handen wassen, maar de gedachten komen daarna weer terug.

Kenmerken van OCD

  • Dwanggedachten (intrusies)
    Onaangename, vaak beangstigende gedachten of beelden die onvrijwillig opkomen. Ze voelen soms dreigend of verkeerd, bijvoorbeeld angst voor besmetting, schade aan anderen of ongewenste beelden. Deze gedachten zijn tegen je waarden in en ongewenst, maar moeilijk te negeren.

  • Dwanghandelingen (compulsies)
    Handelingen of rituelen die je uitvoert om de spanning van een dwanggedachte te verminderen. Ze kunnen zichtbaar zijn (zoals handen wassen of controleren) of mentaal plaatsvinden (herhalen, tellen, geruststelling vragen).

  • Vermijding
    Het uit de weg gaan van situaties, plekken of personen die dwanggedachten oproepen. Dit lijkt tijdelijk te helpen, maar kan je wereld op den duur kleiner maken en het lastiger maken om uit de cyclus te stappen.

Soorten OCD en dwanggerelateerde stoornissen

  • Obsessieve-compulsieve stoornis (OCD / OCS)
    Klassieke dwangstoornis met dwanggedachten en/of dwanghandelingen.
    Voorbeelden: smetvrees, continu controleren, tellen, symmetrie, herhalen.

 

  • Verzamelstoornis (Hoarding Disorder)
    • Drang om spullen te verzamelen en bewaren, ondanks dat ze geen waarde hebben.
    • Moeite met wegdoen van spullen leidt vaak tot overvolle woonruimtes en stress.

 

  • Morfodysfore stoornis (Body Dysmorphic Disorder, BDD)
    Obsessies over vermeende lichamelijke of gezichtsafwijkingen.
    Compulsies: voortdurend spiegelen, camoufleren of extreme schoonheidsbehandelingen.

 

  • Huidpulkstoornis (Excoriatiestoornis / Skin Picking Disorder)
    • Dwangmatig pulken aan de huid, soms met wondjes of littekens.
    • Het gedrag geeft tijdelijk opluchting maar leidt vaak tot frustratie en schaamte.

 

  • Trekstoornis (Trichotillomanie / Hair-Pulling Disorder)
    Dwangmatig uitrekken van haren, bijvoorbeeld van hoofd, wenkbrauwen of wimpers.